สำรวจพบ ในทุก 10 บ้านที่มีเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี 30% มีการสูบบุหรี่ในบ้าน ถึงเวลา “บ้านต้องปลอดบุหรี่” แก้วิกฤตสุขภาพควันพิษมือสอง-มือสามในบ้าน

มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่                    

ACTION ON SMOKING AND HEALTH FOUNDATION

Press Release

ศูนย์ข่าว มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ 

วันที่ 11 สิงหาคม 2569

วันที่ข่าวตีพิมพ์ : สามารถเผยแพร่ได้ทันที

สำรวจพบ ในทุก 10 บ้านที่มีเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี 30% มีการสูบบุหรี่ในบ้าน

ถึงเวลา “บ้านต้องปลอดบุหรี่” แก้วิกฤตสุขภาพควันพิษมือสอง-มือสามในบ้าน

     (วันนี้ 11 สิงหาคม 2569) – มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ (มสบ.)  ร่วมกับภาคีเครือข่าย อาทิ สำนักอนามัย กทม., แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก โรงพยาบาลรามาธิบดี,กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ  กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข,  คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และสถาบันส่งเสริมบทบาทพ่อแม่เพื่อสังคม ร่วมหาทางรอดปกป้องสุขภาพเด็กเล็กและคนในครอบครัว จัดเวทีเสวนาสื่อมวลชนครั้งสำคัญในหัวข้อ “ถึงเวลาแล้วหรือยัง? ที่บ้านต้องปลอดควันบุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้า” เพื่อกระตุกเตือนสังคมและเร่งสร้างค่านิยมใหม่ ให้บ้านเป็นพื้นที่ปลอดภัย ปราศจากภัยเงียบของควันบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าที่คุกคามสุขภาพของสมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะเด็กเล็ก 

ศ.เกียรติคุณ นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ประธานมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ เปิดเผยว่า จากข้อมูลการสำรวจพฤติกรรมการสูบบุหรี่ โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ (พ.ศ.2564) สะท้อนสถานการณ์น่ากังวลพบว่ามีผู้ได้รับ ควันบุหรี่มือสองในบ้าน 6.7 ล้านคน  โดยพบ 3.3 ล้านคนเป็นคนที่สูบบุหรี่  และ อีก 3.4 ล้านคน เป็นคนที่ไม่สูบบุหรี่ทั้งนี้  ในครัวเรือนที่มีเด็กเล็ก (0 - 5 ปี) ทุก 10 ครัวเรือน จะพบ 5 ครัวเรือนที่มีคนสูบบุหรี่  และมีถึง 3 ใน 10 ครัวเรือน  ที่สมาชิกสูบบุหรี่ภายในตัวบ้านโดยตรง อีก 2 คน สูบบุหรี่นอกตัวอาคารบ้าน ส่งผลให้เด็กเล็กต้องสัมผัสควันบุหรี่มือสอง และ ควันบุหรี่มือสามตกค้างอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ที่ผ่านมามูลนิธิรณรงค์ฯ ได้ขับเคลื่อนรณรงค์สร้างกระแสสังคมให้บ้านเป็นเขตปลอดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อคุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบ และลดอันตรายจากการได้รับควันบุหรี่ในบ้าน การจัดเสวนาครั้งนี้จึงมีเป้าหมายสร้างความตระหนักรู้แก่สังคม ชวนกระตุกเตือนและผลักดันค่านิยมใหม่ให้ "บ้าน" เป็นพื้นที่ปลอดภัยอย่างแท้จริง  และเสนอให้เร่งสร้างความตระหนักรู้และเปลี่ยนค่านิยมของสังคมไทย ให้ถือว่าการสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้าในบ้านไม่ใช่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นภัยคุกคามสุขภาพของคนในครอบครัวที่ต้องหยุดยั้ง

     ด้าน นายกชกร ศุภกาญจน์ หัวหน้ากลุ่มป้องกันการติดยาเสพติด สำนักงานป้องกันและบำบัดการติดยาเสพติด สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร  เปิดผลสำรวจข้อมูล สถานการณ์การสัมผัสควันบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า ของเด็กเล็กในสถานรับเลี้ยงเด็กกลางวัน (Day care) กทม. 8 แห่ง ระหว่างเดือนมีนาคม – เมษายน 2569 ซึ่งเป็นโครงการที่ขับเคลื่อนร่วมกับมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ พบข้อมูลน่าเป็นห่วงกับกลุ่มเด็กเล็กเกิน 40% พักอาศัยในบ้านที่มีสมาชิกสูบบุหรี่ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพระบบทางเดินหายใจ จากข้อมูลการสำรวจเด็กเล็กทั้งหมด 222 คน (ส่วนใหญ่เป็นเด็กอายุ 2 ขวบ คิดเป็น 42.3%) พบว่า มีเด็กเล็กมากถึง 97 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 43.7 ที่มีสมาชิกในบ้านสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้า

     โดยเมื่อจำแนกตามพฤติกรรมการสูบ พบว่า "ผู้เป็นพ่อ" เป็นสมาชิกในบ้านที่สูบบุหรี่มากที่สุดถึงร้อยละ 58.3 รองลงมาคือ ลุง/ ป้า (ร้อยละ 10.8) และ ปู่/ย่า (ร้อยละ 9.4) ตามลำดับ 

     นายกชกร กล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับประเภทของบุหรี่ที่นิยมสูบ พบว่าเป็น บุหรี่มวนมากที่สุดถึงร้อยละ 73.4 รองลงมาคือ บุหรี่ไฟฟ้า/ Pod ร้อยละ 15.8 และผู้ที่สูบมากกว่า 1 ชนิด ร้อยละ 8.6 ที่น่ากังวลคือ ในกลุ่มบ้านที่มีคนสูบบุหรี่นั้น มีถึงร้อยละ 30.9 ที่สูบภายในบ้าน ทำให้เด็กเล็กมีโอกาสสูดดมควันบุหรี่มือสองและสัมผัสละอองพิษบุหรี่มือสามอย่างเลี่ยงไม่ได้  ผลกระทบทางสุขภาพจากการติดตามประวัติการเจ็บป่วยย้อนหลัง 3 เดือน ของเด็กเล็กในกลุ่มที่มีสมาชิกในบ้านสูบบุหรี่ พบว่า เด็กส่วนใหญ่ร้อยละ 80.4 มีอาการเจ็บป่วยเกี่ยวกับทางเดินหายใจ ได้แก่ เป็นหวัด มีน้ำมูก ไอ เจ็บคอ และมีเด็กอีกร้อยละ 3.1 ที่มีอาการรุนแรงถึงขั้นหอบเหนื่อยหรือต้องพ่นยา 

     เพื่อแก้ไขปัญหาระยะยาว  กรุงเทพมหานครร่วมกับมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ และภาคีเครือข่าย  เร่งขับเคลื่อนข้อเสนอแนะ 3 ด้าน ผ่านโครงการนำร่อง "บ้านเด็กเล็กปลอดบุหรี่/บุหรี่ไฟฟ้า"  ได้แก่ 1. การปรับพฤติกรรมผู้ปกครอง  โดยออกแบบกิจกรรมชวนผู้ปกครองเลิกบุหรี่ ร่วมกับคลินิกก้าวใหม่พลัสและโรงพยาบาล ให้บริการคำปรึกษาพร้อมส่งต่อเพื่อการรักษา  2. การรณรงค์เชิงรุก เชื่อมโยงวาระสำคัญ เช่น แคมเปญ "วันพ่อแห่งชาติ" เพื่อใช้ความรักของลูกเป็นแรงจูงใจให้พ่อเลิกบุหรี่  3. การสร้างแรงจูงใจ  จัดกิจกรรม Challenge ยกย่องเชิดชูผู้ปกครองที่เลิกบุหรี่สำเร็จเพื่อเป็นต้นแบบครอบครัวปลอดบุหรี่อย่างยั่งยืน  ทั้งนี้ โครงการดังกล่าวดำเนินงานอย่างต่อเนื่องตลอดปี 2569 ใน Day Care นำร่องทั้ง 8 แห่ง เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และขยายผลความตระหนักรู้จากสถานรับเลี้ยงเด็กไปสู่ระดับครอบครัวและชุมชนต่อไป พญ.ดลจรัส กล่าว

     นายจิระวัฒน์  อยู่สะบาย   รองผู้อำนวยการกองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค  กระทรวงสาธารณสุข  เสนอว่า แม้ พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2560 ให้อำนาจในการควบคุมและเอาผิดอย่างเด็ดขาดเฉพาะในพื้นที่สาธารณะ สถานที่ทำงาน แต่เมื่อผู้สูบกลับเข้าบ้าน กฎหมายฉบับนี้จะเข้าไปบังคับใช้ในบ้านไม่ได้โดยตรง นี่คือช่องโหว่สำคัญที่ทำให้สมาชิกในครอบครัว โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางอย่างเด็กเล็ก คนสูงอายุ และคนตั้งครรภ์ ต้องตกเป็นเหยื่อรับควันอย่างหลีกเหลี่ยงไม่ได้ แต่ยังมีช่องทางแก้ไขปัญหานี้ได้โดยการ   บูรณาการข้ามกฎหมาย โดยกลไกของ พ.ร.บ.ส่งเสริมการพัฒนาและคุ้มครองสถาบันครอบครัว พ.ศ.2562 กฎหมายฉบับนี้ระบุไว้ชัดเจนว่า การกระทำใด ๆ ที่ก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิต ร่างกาย หรือ “จิตใจและสุขภาพ” ของบุคคลในครอบครัว ถือเป็นความรุนแรงในครอบครัว ดังนั้น การสูบบุหรี่ในบ้านจนทำให้คนในครอบครัวเจ็บป่วย เช่น เด็กเป็นหอบหืดเรื้อรังเพราะควันบุหรี่ ถือเป็นการทำร้ายสุขภาพซึ่งเข้าข่ายความผิดตามกฎหมายฉบับนี้ ซึ่งถือเป็นการนำกฎหมายคุ้มครองครอบครัวมาทำงานร่วมกับเป้าหมายทางสาธารณสุข

ต้องการรายละเอียดเพิ่มเติม ติดต่อ  มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ 02-2781828